To miejsce i otaczające je krajobrazy były świętymi miejscami kultu, zajmowanymi w epoce żelaza, kiedy to obszar zamieszkiwany był zarówno przez lud Bakgalaka, jak i Ba-Phalaborwa.
Gruboziarnista, szara skała wulkaniczna z magmą świętej góry Tshkumbu nadaje krajobrazowi niepowtarzalny wygląd. Kiedy to pierwszy raz zobaczyłam skojarzyło mi się z Devils Tower jeśli pamiętacie z filmu Bliskie spotkania trzeciego stopnia, albo byliście. A to dlatego, że teren jest nizinny, jedynie w oddali widać wyrastające wzgórze. Miejsce lokalnego kultu.
Znana również jako Shikumbu, formacja geologiczna góry składa się głównie z granitu i gnejsu (ok. 424 m.n.p.m.).
Dla mnie to również kraina spektakularnych kopców termitów. Niczym pałace wyrastają przy dość wymagającej drodze.
Podgrupy ludu Karanga (Mmopa/Machete; Malesa: Mashaile: Seale / Shokane i Shirimadendere) utworzyły radę wodzów zwaną Mbire ya nyashanu (dziedzictwo pięciu), pod przewodnictwem wodza Tongogara i jako pierwsi przybyli na górę Tshikumbu z Zimbabwe.
Obszar między dwiema rzekami został nazwany Shirimatendere (albo Ciremandelle) co oznacza ptaka/Shiri i jego gniazda/Matendere.
Nazwa ta bezpośrednio odnosiła się do praktyki/tradycji Wielkiego Zimbabwe, które nazywało się Matendere- gniazda, jak kolonie ptaków tkaczy, które gniazdują grupowo.
Góra Tshikumbu była uważana za główne „gniazdo” Dendere, gdzie mieszkał wódz Mushashane Leshiva Tongogara i jego rodzina. Pod-wodzowie mieszkali na wzgórzach Pjeni/Masorini i Vudogwa oraz w Sekhutupu i Malambane.
Podobnie jak góra Tshikumbu, wzgórza te były również znane jako Matendere (gniazda). Matendere były zajmowane przez pod-wodzów w celu ochrony Dendere, Tshikumbu.
Słowo Shirimatendere jest również używane do opisania ptaka tkacza, żyjącego na zachód w Kalahari, chroniącego kolonię ptaków przed drapieżnikami dzięki licznym wspólnym gniazdom, które pełnią funkcję buforów.
Dlatego Matendere, zajmowane przez podkomendnych, musiały chronić Dendere (główne gniazdo na Górze Tshikumbu), zapewniając w ten sposób rodzinie królewskiej niezbędne bezpieczeństwo.
Imię Shirimatendere zostało później zmienione na Phalaborwa, starożytne słowo sotho oznaczające „Lepszy niż Południe”. Stało się tak, ponieważ suchszy lokalny klimat sprawił, że obszar ten był mniej podatny na choroby niż obszary dotknięte malarią na południu.
Obszar Shirimatendere był bogaty w żelazo, cynę i miedź.
Kiedyś był eksplorowany w poszukiwaniu minerałów przez Holendra Francois de Kuipera. Ekspedycja De Kuipera nie dotarła do Ciremandelle, ponieważ została zaatakowana przez wodzów Davhanę, Simę, Matebejane, Matolę i ich poddanych w Nondwane (mowa o obszarze Gomondwane między mostem Krokodylim a Dolną Sabie). W konsekwencji grupa ekspedycyjna nie miała pozwolenia na zbliżanie się do obszaru kopalń.
12 lipca 1725 roku Frans de Kuiper i jego 30 ludzi wpadli w zasadzkę zastawioną przez wojowników wodza. Ekspedycja została zmuszona do odwrotu przez pasmo Lebombo do portu Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w Lourenco Marques.
Rytuały i święte bębny kutwane…
Do dziś góra zachowuje swoją świętość, ponieważ potomkowie wodza Tongogary odprawiają rytuały w jaskini na górze.
Kiedy wódz Tongogara zmarł, jego ciało spoczęło na górze Tshikumbu. Zgodnie z tradycją, moc świętęgo dranu, zwanego Kutwane, została wzmocniona przez jego córkę Tshumeni, poprzez stosowanie tradycyjnych zwyczajów i medycyny (muth).
Artykuł o współczesnych potomkach ludu Bakgalaka!
https://www.citizen.co.za/news/sacred-mountain-in-the-kruger-park-gets-handed-back-to-the-bakgalaka
Wierzono, że moc bębna odstraszy wrogów i będzie miała zdolność przywoływania deszczu, aby pomóc ludziom zbierać obfite plony i otrzymywać obfite błogosławieństwa.