NIEDŹWIEDZIE, DZIKI, WILKI, GENERALNIE DZIKIE ZWIERZĘTA ODWIEDZAJĄCE NAS BLISKO NASZYCH DOMÓW, TO OSTATNIO TEMAT POPULARNY.
W ARTYKULE OPOWIEM O DOŚWIADCZENIACH W KONTAKCIE Z NIEDŹWIEDZIAMI ZDOBYTYCH NA WYJĄTKOWEJ WYSPIE.

Wyspa niedźwiedzi” na Archipelagu Aleksandra.

Opowiadałam kiedyś o czasie, który spedziliśmy na Admiralty Island (Archipelag Aleksandra) i o tym jak niedźwiedzie uczą się zachowań. Generalnie lubią pewną powtarzalność. Ten artykuł to zbiór wniosków wynikających z długotrwałej obserwacji dzikich zwierząt. Jest wiosna. Byliśmy tam w maju. Niedźwiedź jest wychudzony po ciężkiej zimie.

Pierwsze pytanie jakie pada: Czy to nie strach tak siedzieć, skoro niedźwiedzie są głodne?

Jest wiosna. Niedźwiedzie niedawno się obudziły.
Siedzimy na plaży, a tuż za nami przechadza się niedźwiedź grizzliy w poszukiwaniu małży. Wygrzebują je pazurami z piasku. Grizzly mają rozbudowują dietę.
To jedno z moich ulubionych zdjęć, które udało się nam zrobić… Panowała tak przenikliwa cisza, że słychać było dżwięk wypuszczanego przez wieloryby powietrza…
Od początku jednak… Na wyspę zabrała nas maleńka awionetka. Po wyłączeniu silników zapanowała nieprawdopodobna cisza i spokój. W sumie żyją tam tylko grizzly i nie robią za dużo hałasu… Po wylądowaniu na plaży, odebrały nas dwie strażniczki. Nasza czwórka i prawie 2000 niedzwiedzi!

Znaczenie słowa „grizzly”: 

Meriwether Lewis i William Clark po raz pierwszy opisali go jako grisly-przerażający, makabryczny, a przyrodnik George Ord formalnie sklasyfikował go w 1815 r. jako Ursus horribilis z uwagi na jego charakter.

W XIX wieku grizzly klasyfikowano 86 odrębnych gatunków grizzly. Jednak do 1928 r. pozostało tylko siedem,  a do 1953 r. na całym świecie pozostał tylko jeden gatunek.

Chociaż ma zmienny kolor, od blond do prawie czarnego, futro niedźwiedzia grizzly jest zazwyczaj brązowe z ciemniejszymi nogami i zwykle białym lub jasnym futrem na bokach i grzbiecie.

Różnice między Grizzly BearBlack Bear , czyli jak je rozróżnić?

  • Na grzbiecie dorosłych grizzli widoczny jest wyraźny muskularny garb; czarne niedźwiedzie nie mają tego garbu.
  • Niedźwiedzia grizzly można rozpoznać po „wklęsłym” profilu twarzy z krótkimi, zaokrąglonymi uszami, podczas gdy czarny niedźwiedź ma wydłużony profil twarzy i dłuższe uszy.
  • Niedźwiedzia grizzly można również rozpoznać po zadzie, który znajduje się poniżej ramion; zad czarnego niedźwiedzia jest wyższy niż jego ramiona.
Ślady po pazurach grizzly. Wiem, bo po pierwsze są dłuższe od pazurów niedźwiedzia czarnego. Po drugie na Admiralty Island żyją tylko grizzly. Zwykle jest tak, że na danym obszarze występuje albo grizzly albo niedzwiedź czarny. Bo niedzwiedź czarny zostanie wyparty przez grizzly.

No i potem, jak już na wyspie wylądowaliśmy, strażniczki musiały nas nauczyć jak się przy niedźwiedziach zachowywać.

Zasada nr 1: Jak widzisz idącego po plaży grizzly, to wtedy siadasz w kucki na ziemi. Niedźwiedzie przyzwyczaiły się, że człowiek tak robi i takie zachowanie nie wzbudza u nich reakcji.

Grizzly za moimi plecami… Ta kropka z tyłu, Podejscie zbyt blisko w tym wypadku to pewna śmierć.

Zasada nr 2: W głąb wyspy prowadzi tylko jedna ścieżka. Idąc musisz być głośno, bo niedźwiedzie nie lubią być zaskakiwane.

To jest brama prowadząca w głąb wyspy. Kiepsko mi wyszła akurat bo byłam podekscytowana. Dla przypomnienia gdzie jesteś i kto tu rządzi, widać jak przerobiły ją niedźwiedzie pazurami. To tak jakby ktoś miał wątpliwości czy tam żyją.

Zasada nr 3: Nie łam zasad bo zginiesz. Tu dotarliśmy na jedyny punkt obserwacyjny. Taką ambonę. Niedźwiedzie lubią jak na niej siedzisz, bo im nie przeszkadzasz.

Kilka ciekawostek o grizzly:

Hibernacja! Niedźwiedź często czeka na potężną burzę śnieżną, zanim wejdzie do swojej nory: takie zachowanie zmniejsza szanse na znalezienie legowiska przez drapieżniki. 

Niedźwiedzie grizzly hibernują przez pięć do siedmiu miesięcy każdego roku (z wyjątkiem miejsc, gdzie klimat jest ciepły – kalifornijski grizzly nie hibernował). W tym czasie samice niedźwiedzi grizzly rodzą swoje potomstwo, które następnie spożywa mleko matki i zyskuje siłę na pozostałą część okresu hibernacji. Aby przygotować się do hibernacji, grizzly muszą przygotować legowisko i spożyć ogromną ilość pożywienia, ponieważ podczas hibernacji nie jedzą. Niedźwiedzie grizzly nie wypróżniają się ani nie oddają moczu przez cały okres hibernacji. Hibernacja samca niedźwiedzia grizzly kończy się mniej więcej w połowie marca, podczas gdy samice pojawiają się w kwietniu lub na początku maja.

Przygotowując się do zimy, niedźwiedzie mogą przytyć około 180 kg (400 funtów) w okresie hiperfagii, zanim zapadną w stan hibernacji. 

Czasami się budzą… Toczy się debata na temat tego, czy niedźwiedzie grizzly „w pełni” zapadają w stan hibernacji: znaczna część tej debaty dotyczy temperatury ciała i zdolności niedźwiedzi do okazjonalnego poruszania się w trakcie. W tym okresie niedźwiedzie grizzly „częściowo” przetwarzają swoje odchody. Na niektórych obszarach, gdzie pożywienia jest bardzo dużo przez cały rok, niedźwiedzie grizzly całkowicie pomijają hibernację.

Populacja Alaski licząca 30 000 osobników jest najwyższą populacją ze wszystkich stanów w Ameryce Północnej. Populacje na Alasce są najgęstsze wzdłuż wybrzeża, gdzie zasoby żywności, takie jak łosoś, są bardziej obfite. Wyspa Admiralicji chroni najgęstszą populację: ok 2000 niedźwiedzi na wyspie o powierzchni 1600 mil kwadratowych.

Średnią długość życia samca szacuje się na 22 lata, a samicy nieco dłużej-na 26 lat.

Samice zwykle żyją dłużej gdyż nie angażują się w sezonowe walki lęgowe. Najstarszy znany dziki grizzly śródlądowy na Alasce miał około 34 lata, a najstarszy znany niedźwiedź przybrzeżny miał 39 lat. Grizly w niewoli żyją nawet 44 lata.

Większość grizzly umiera w pierwszym roku życia. Dla wyjaśnienia. Większość młodych wielu gatunków nie przeżywa pierwszego roku.

W całej Ameryce Północnej żyje około 60 000 dzikich niedźwiedzi grizzly, z czego jak wspomniałam wyżej 30 000 na Alasce, a do 29 000 mieszka w Kanadzie.

Dieta: Chociaż grizzly mają układ pokarmowy zwierząt mięsożernych, zwykle są wszystkożerne: ich dieta składa się zarówno z roślin, jak i zwierząt.

Bywa, że polują na duże ssaki, takie jak łosie, karibu, jelenie, czy żubry. Zdarza się nawet, że ofiarą pada niedźwiedź czarny, chociaż częściej biorą cielęta i ranne osobniki, a nie zdrowych dorosłych. Często polują na młode jelenie pozostawione w trawie, a czasami napadają na gniazda ptaków drapieżnych, takich jak bieliki amerykańskie.

Niedźwiedzie grizzly żywią się także rybami, takimi jak łosoś czy pstrąg, a te, które mają dostęp do diety bardziej wzbogaconej w białko na obszarach przybrzeżnych, potencjalnie rosną większe niż osobniki śródlądowe.

Chętnie również wyszukują padlinę pozostawioną przez inne zwierzęta, albo wykradają zdobycz innych gatunków np. wilków. Zdarza im się zjadać ptaki i ich jaja.

Gromadzą się w dużych ilościach na łowiskach, aby żerować na tarło łososia.

Przybrzeżne grizzly kanadyjskie i alaskańskie są większe niż te, które zamieszkują Góry Skaliste. Wynika to po części z bogactwa ich diety(jak podałam wyżej). Np. w Parku Narodowym Yellowstone dieta niedźwiedzia grizzly składa się głównie z orzeszków pinii białej, bulw, traw, różnych gryzoni i padlinożerców.

Przy wysokiej zawartości tłuszczu w łososiu nierzadko można spotkać grizzly na Alasce o wadze 540 kg (1200 funtów).

Grizzly na Alasce uzupełniają swoją dietę składającą się z łososia i małży trawą i jagodami. Grizzly gromadzą się u podstawy wodospadów, aby żerować i łowić ryby. Wiele z nich znajduje sobie własną technikę połowu. Niedźwiedzie grizzly wzdłuż wybrzeża również żerują na małżach i często kopią w piasku, aby ich szukać. Wiosną i jesienią, bezpośrednio przed i po wybiegach łososi, jagody i trawa stanowią podstawę diety grizzli przybrzeżnych.

Źródło: Materiał BBC Earth: Grizzly Bears Catching Salmon | Nature’s Great Events | BBC Earth

Wrogowie naturalni? Rywalizacja międzygatunkowa?

Niedźwiedź grizzly raczej przoduje w tej rywalizacji… Bywa, że zbliżają się do karmiących drapieżników np. wilków, aby ukraść ich zdobycz. Niektóre gatunki pozostawiają zwłoki niedźwiedziom, aby uniknąć konkurencji. Takie… zostawiam Ci resztę abyś się odczepił. Wszelkie części tuszy, które pozostały niezjedzone, zjadane są przez mniejsze zwierzęta.

Grizzly a wilki:

Wraz z ponownym wprowadzeniem szarych wilków do Yellowstone wielu odwiedzających było niegdyś świadkami walk między kluczowym gatunkiem, czyli niedźwiedziem grizzly, a szarym wilkiem. Interakcje niedźwiedzi grizzly z wilkami z Yellowstone były też przedmiotem poważnych badań. Zazwyczaj konflikty ten dotyczył obrony młodych lub tuszy łosia zabitego przez wilki.

Grizzly a niedzwiedź czarny:

Niedźwiedzie czarne generalnie trzymają się z dala od terytorium grizzly, ale równocześnie może się zdarzyć, że grizzly wkroczą na teren niedźwiedzia czarnego. Po to m.in. aby zdobyć źródła pożywienia, które lubią oba niedźwiedzie, takie jak orzeszki piniowe, żołędzie, grzyby czy jagody.

Gdy czarny niedźwiedź widzi zbliżającego się grizzly, odwraca się i ucieka lub wspina się na drzewo.

Konfrontacje są rzadkie ze względu na różnice w wielkości, ale kiedy tak się dzieje, zwykle agresorem jest grizzly. Czarny niedźwiedź będzie walczył tylko wtedy, gdy jest to mniejszy grizzly, taki jak roczniak, lub gdy czarny niedźwiedź nie ma innego wyjścia, jak tylko się bronić.

Istnieje co najmniej jedna potwierdzona obserwacja niedźwiedzia grizzly wykopującego, zabijającego i zjadającego czarnego niedźwiedzia, gdy ten był w stanie hibernacji.

Segregacja występowania populacji niedźwiedzia czarnego i niedźwiedzia grizzly jest prawdopodobnie spowodowana konkurencją między nimi. Na niektórych obszarach niedźwiedzie grizzly konkurują z niedźwiedziami czarnymi o te same zasoby. Na wielu wyspach przybrzeżnych Pacyfiku u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej i Alaski, można spotkać albo niedźwiedzia czarnego, albo grizzly, ale rzadko oba.

Zdarzają się hybrydy grizzly i niedźwiedzia polarnego. W regionach, w których oba gatunki współistnieją.

Źródło: Vanderbilt researcher explains Pizzly bear hybrid species, Associate Professor of Biological Sciences Larisa DeSantis discusses pizzly bears (grizzy + polar bear hybrid species)!

Skoro ten grizzli taki straszny (ursus horbilis!), to po co w tej naturze występuje?

Otóż niedźwiedź grizzly ma kilka związków ze swoim ekosystemem. Jednym z takich związków jest związek wzajemny z roślinami i owocami. Po zjedzeniu owocu nasiona są wydalane, a tym samym rozpraszane w stanie zdolnym do kiełkowania. Niektóre badania wykazały, że sukces kiełkowania jest rzeczywiście zwiększony w wyniku odkładania się nasion wraz ze składnikami odżywczymi w kale. W efekcie niedźwiedzie grizzly są ważnymi dystrybutorami nasion.

Niedźwiedź przekopuje glebę, oddaje na nią mocz, wydala i dzięki temu użyźnia obszar.

Podczas żerowania w poszukiwaniu korzeni drzew, cebulek roślin, niedźwiedzie mieszają glebę. Ten proces zwiększa również bogactwo gatunków w ekosystemach. Obszary żerowisk niedźwiedzi mają większą różnorodność roślin niż obszary, na których znajduje się tylko teren niezakłócony.

Grizzly regulują populacje, a także pomagają zapobiegać nadmiernemu wypasowi w lasach, kontrolując populacje innych gatunków w łańcuchu pokarmowym. Eksperyment w Parku Narodowym Grand Teton w Wyoming w Stanach Zjednoczonych wykazał, że usunięcie wilków i niedźwiedzi grizzly spowodowało wzrost populacji ich roślinożernych ofiar. To z kolei zmieniło strukturę i gęstość roślinności na tym obszarze i zmniejszyło liczebność populacji ptaków wędrownych. Dowodzi to, że niedźwiedzie grizzly jako kluczowe drapieżniki, mają duży wpływ na cały zamieszkiwany przez nie ekosystem.

Kiedy niedźwiedzie grizzly łowią łososie wzdłuż wybrzeży Alaski i Kolumbii Brytyjskiej, często jedzą tylko skórę, mózg i ikrę ryb. W ten sposób resztki stanowią źródło pożywienia dla mew, kruków i lisów. Przynosi to w efekcie korzyści zarówno niedźwiedziom, jak i mniejszym drapieżnikom.

Obszary szczególnego zagęszczenia niedźwiedzi w USA i Kanadzie wydają specjalne broszury wyjaśniające jak się zachować i w jaki sposób się bronić gdy staniesz z niedźwiedziem oko w oko:

JEŚLI ZOBACZYSZ NIEDŹWIEDZA:

  • Zatrzymaj się i zachowaj spokój.
  • Nie uciekaj.
  • Wyciągnij spray na niedźwiedzie.
  • Oceń sytuację:

Niedźwiedź jest NIEŚWIADOMY twojej obecności:

  • Odejdź cicho, nie zwracając na siebie uwagi

Gdy niedźwiedź jest ŚWIADOMY twojej obecności:

  • Zachowaj spokój.
  • Twoje spokojne zachowanie może uspokoić niedźwiedzia. Krzyki lub nagłe ruchy mogą wywołać atak.
  • Porozmawiaj z niedźwiedziem
  • Mów spokojnie i stanowczo. Dzięki temu niedźwiedź wie, że jesteś człowiekiem. Jeśli niedźwiedź staje na tylnych łapach i macha nosem lub krąży, by Cię wywąchać pod wiatr, próbuje cię zidentyfikować na podstawie wzroku lub zapachu.
  • Odsuń się powoli
  • NIE BIEGNIJ! Bieganie może wywołać pościg.
  • Stań na palcach, skarpie, skale- spraw, byś wyglądał na DUŻEGO.
  • Odsuń małe dzieci i pozostań w grupie.
  • Nie upuszczaj swojej torby czy plecaka, bo w przypadku ataku może zapewnić Ci ochronę.

GDY NIEDŹWIEDŹ DO CIEBIE PODEJDZIE:

  • Zatrzymaj się i zachowaj spokój.
  • Nie uciekaj.
  • Wyciągnij spray na niedźwiedzie.
  • Oceń zachowanie niedźwiedzia i ustal DLACZEGO się zbliża.

Czy może chronić młode?

  • Niedźwiedź chroniąc swoje młode może być zaskoczony Twoją obecnością i postrzegać cię jako zagrożenie.
  • Niedźwiedź będzie wyglądał na wzburzonego i może wydawać dźwięki (szczekające, warcząc, jęcząc, sapiąc i / lub kłapiąc szczękami). Jego uszy mogą być rozłożone i może skakać do przodu, uderzać w ziemię lub uderzać w pobliskie przedmioty.
  • Niedźwiedzie mogą blefować, szarżując, a następnie odwracając się w ostatniej sekundzie.
  • Postaraj się nie wyglądać groźnie. Unikaj kontaktu wzrokowego.
  • Mów spokojnym głosem.
  • Kiedy niedźwiedź przestanie się kierować w Twoją stronę, zacznij powoli się wycofywać.
  • Jeśli w okolicy są młode, odsuń się od nich. Nigdy nie stawaj między matką a jej młodymi.
  • Jeśli niedźwiedź wciąż się zbliża, stój na miejscu, mów dalej.
  • Jeśli niedźwiedź znajdzie się w zasięgu twojego sprayu na niedźwiedzie, spryskaj go!

Czy interesuje go Twoje jedzenie?

  • Niedźwiedź może być ciekawy twojego jedzenia lub testować dominację. W najrzadszych przypadkach może postrzegać cię jako potencjalną zdobycz. Wszystkie te zachowania mogą wyglądać podobnie i mogą spowodować, że niedźwiedź za tobą pójdzie.
  • Ciekawskie niedźwiedzie zbliżają się z wahaniem, z uszami nastawionymi do przodu oraz głową i nosem uniesionymi, by zbadać sytuację. Mogą krążyć, aby poruszać się z wiatrem w kierunku do twojego zapachu. Niedźwiedzie poszukujące pożywienia lub testujące dominację mogą podchodzić odważniej. Niedźwiedź zdecydowany na atak podejdzie w Twoją stronę pewnie, w dużym skupieniu,  z podniesioną głową i postawionymi uszami.
  • Mów stanowczym głosem.
  • Zejdź z drogi niedźwiedzia.
  • Jeśli niedźwiedź podąża za tobą i pozostaje skupiony na tobie, zatrzymaj się i stań na swoim miejscu.
  • Spraw, byś wyglądał na dużego( wejdź pod górę np. na zbocze i stań na kłodzie lub skale).
  • Krzycz i zachowuj się agresywnie oraz groź niedźwiedziowi wszystkim, co znajdziesz.
  • Jeśli niedźwiedź znajdzie się w zasięgu twojego sprayu na niedźwiedzie, spryskaj go!

GDY NIEDŹWIEDŹ PRZYSTĘPUJE DO ATAKU❗️
Ataki są rzadkie. Twoja reakcja będzie zależała od rodzaju ataku.

ATAK OBRONNY:

  • Najczęstszy rodzaj ataku. Może się to zdarzyć gdy niedźwiedź broni swojego źródła pożywienia lub swoich młodych.
  • W momencie uderzenia lub tuż przed nim, rzuć się na ziemię i UDAWAJ MARTWEGO.

JAK UDAWAĆ MARTWEGO?

  • Połóż się na brzuchu, złącz dłonie za szyją. Chroń swoją twarz i ważne narządy. Jeśli niedźwiedź cię przewróci, przewróć się na brzuch.
  • Nie płacz ani nie walcz.
  • Nie ruszaj się, dopóki nie upewnisz się, że niedźwiedź opuścił obszar.
  • Ataki obronne trwają zwykle mniej niż dwie minuty, do czasu gdy niedźwiedź przestanie myśleć, że stanowisz zagrożenie.

Jeśli atak będzie kontynuowany, motywacja niedźwiedzia prawdopodobnie zmieniła się z defensywnej na drapieżną.

PAMIĘTAJ… najlepszą strategią na ataki niedźwiedzi jest przede wszystkim unikanie spotkań!

ATAK DRAPIEŻNY❗️

  • W tej bardzo rzadkiej sytuacji niedźwiedź postrzega cię jako zdobycz.
  • Spróbuj uciec do budynku lub samochodu. Jeśli nie możesz uciec, WALCZ!

WALKA O ŻYCIE❗️

  • Użyj dowolnej posiadanej broni.
  • Bądź tak agresywny, jak tylko możesz.
  • Skoncentruj swoją walkę na pysku niedźwiedzia.
  • Nie poddawaj się.

Tak jak pisałam na początku, na wyspie nikt nie żyje. Aby ją opuscić przyleciała po nas zamówiona awionetka.

Amerykańskie pustkowia i niedźwiedzie…


niedźwiedzie-pułapki, które spotykaliśmy w wielu obszarach USA I Kanady.
Pułapka na niedźwiedzie. Popularne rozwiązanie na pustkowiach w USA i Kanadzie. Niedźwiedzi jest tam mnóstwo. Można je spotkać niemalże na każdym kroku. Niedźwiedzie same próbują wchodzić w interakcje z czlowiekiem (jak każde dzikie zwierzę, na drodze którego staje człowiek).
Amerykańskie pustkowia i ich niespodzianki…

Kiedyś w innym miejscu nieopatrznie i ze zwyczajnej niewiedzy, zaparkowaliśmy camper na niedźwiedziej ścieżce nad strumień. Siedziałam przy stole dłubiąc coś w telefonie i Black Bear zwyczajnie szturchnął camper na bok, bo mu przeszkadzał. Potem się okazało, że on tam toaletę miał, a my głupi ludzie tam przesiadujemy z widokiem na lodowiec.

Po Alaskan Highway Black Bears chodzą jak „psy”. Część obszarów wydaje specjalne broszury➡️Zobacz tutaj❗️ jak się zachować w przypadku interakcji, a miejscowi noszą podręczny gaz na niedźwiedzie. Zresztą my również.

Dotknęliśmy tematu broni. Generalnie wiemy, że w USA to chleb powszedni. Na amerykańskich pustkowiach ludzie trzymają broń zawsze pod ręką. Jest to norma i w sumie nie dlatego tylko, że niedźwiedzie. Miejscowi mieli duży problem np. z łosiami, które powodowały ogromną ilość wypadków i reasumując, były bardziej upierdliwe w zachowaniach. Bo łoś jak idzie to nie myśli. Zwyczajnie kroczy przed siebie nie zważając na nic wokoło. Duży jest do tego i jak na coś wlezie to jest problem…

To ja.
Na Alaskan Highway spotykaliśmy niedźwiedzie czarne na każdym kroku. Warto również wiedzieć, że ich umaszczenie mimo nazwy potrafi wahać się od czarnego po brąz czy blond.
Zachowałam sobie gazetę, bo akurat zdarzenie miało miejsce gdy tam byliśmy.
Spray na niedźwiedzie to podstawowe wyposażenie mieszkańców obszarów, w których niedźwiedzie występują „tłumnie”. Innym pomysłem jest głośny sygnał dźwiękowy.
Pustkowia potrafią zaskakiwać dziwnymi konstrukcjami… iglo
Łosie potrafią wleźć beż zastanowienia pod samochód.

Czy prowadziliście badania naukowe?


No niby tylko mieszkamy w sercu afrykańskiego buszu i z dzikimi zwierzętami kontakt mamy non stop… Nazwij to jak chcesz…

Poniżej dodatkowo lista źródeł…

Zapraszamy do naszego domu w buszu: Węże. Kiedy są niebezpieczne?
Zainteresowanym opowiadam o zwierzęcych zachowaniach wszelkiej maści. Na zdjęciu pozuje green bush snake.

Gościom na safari staramy się przekazywać wiedzę. Bez udawania, że

lwy, węże i skorpiony nie istnieją. Bo tylko wtedy będziecie mogli

w pełni

zrozumieć „jak działa” afrykański busz.

Źródła:

Wright, William Henry (1909). The Grizzly Bear: The Narrative of a Hunter-naturalist, Historical, Scientific and Adventurous. C. Scribner’s sons. Retrieved 25 January 2016. 

SIZE AND GROWTH PATTERNS OF THE YELLOWSTONE GRIZZLY BEAR BONNIE M. BLANCHARD, Interagency Grizzly Bear Study Team, Forestry Sciences Laboratory, Montana State University, Bozeman, MT 59717: https://www.bearbiology.org/fileadmin/tpl/Downloads/URSUS/Vol_7/Blanchard_Vol_7.pdf

Species Profile for Grizzly bear (Ursus arctos horribilis), https://web.archive.org/web/20111015043034/http://ecos.fws.gov/speciesProfile/profile/speciesProfile.action?spcode=A001

Hibernation. The big sleep. https://www.nwf.org/en/Magazines/National-Wildlife/2014/DecJan/Animals/Hibernation

https://www.nwf.org/Educational-Resources/Wildlife-Guide/Mammals/Grizzly-Bear

The Life Cycle of Grizzly Bears, https://sciencing.com/life-cycle-grizzly-bears-6663039.html

Jane Goodall też zarzucano, że się nie zna, bo tylko siedzi z tymi szympansami po krzakach… Co ona tam wie…


Tu w trakcie siedzenia po krzakach z niedźwiedziami… Także co my tam wiemy…

Zapraszam na stronę: https://zyciejakwafryce.pl